Geleneksel bilişim (IT) güvenliğinden farklı olarak, üretim sürekliliği ve fiziksel güvenliğin ön planda olduğu Operasyonel Teknoloji (OT) dünyasını güvence altına almayı öğretmek. Mühendislerin siber riskleri yönetme ve tedarik zincirindeki veri zafiyetlerini engelleme kapasitesini geliştirmek.
o Hafta 1: Siber Güvenliğe Giriş: Bilgi Teknolojileri (IT) vs. Operasyonel Teknolojiler (OT) Paradigması (CIA triad vs. AIC triad).
o Hafta 2: Endüstriyel Kontrol Sistemleri (ICS) ve SCADA mimarilerinin zafiyet analizi.
o Hafta 3: ICS Tehdit Modellemesi: Tarihsel saldırı vektörleri (Stuxnet, BlackEnergy) ve endüstriyel fidye yazılımları (Ransomware).
o Hafta 4: Endüstriyel Ağ Güvenliği: Purdue Referans Modeli ile ağ bölümlendirme (Network Segmentation) ve hava boşluğu (Air-gapping) efsanesi.
o Hafta 5: OT İletişim Protokolü Zafiyetleri: Modbus, DNP3 ve Profinet'in güvenlik eksiklikleri ve risk mitigasyonu.
o Hafta 6: Endüstriyel Sistemler için Siber Risk Analizi metodolojileri ve zafiyet tarama.
o Hafta 7: Ara Sınav.
o Hafta 8: Tehdit Algılama: OT ağlarında Saldırı Tespit Sistemleri (IDS) ve anomali tespiti.
o Hafta 9: Olaylara Müdahale (Incident Response) ve Felaket Kurtarma (Disaster Recovery) süreçleri.
o Hafta 10: İş Sürekliliği Planlaması (Business Continuity Planning - BCP): Kriz anında manuel operasyonlara dönüş senaryoları.
o Hafta 11: Tedarik Zinciri Siber Güvenliği: Üçüncü parti satıcı riskleri, donanım truva atları ve sahte (counterfeit) bileşenler.
o Hafta 12: Üretimde Sıfır Güven (Zero Trust) Mimarisi: Kimlik doğrulama, erişim kontrolü ve en az yetki prensibi.
o Hafta 13: Uluslararası Standartlar ve Uyumluluk: IEC 62443 endüstriyel güvenlik standardı ve NIST Siber Güvenlik Çerçevesi (CSF).
o Hafta 14: Siber-Fiziksel Dayanıklılık (Resilience) Mühendisliği: Sistem mimarisini şokları emecek ve hızlı iyileşecek şekilde tasarlama (Vaka analizleri).
o IT (Gizlilik odaklı) ve OT (Kullanılabilirlik ve Güvenlik odaklı) güvenlik önceliklerinin farklılıklarını açıklayabilme.
o Endüstriyel Kontrol Sistemleri (ICS) ve SCADA altyapılarına yönelik saldırı vektörlerini modelleyebilme.
o Purdue Modeli ve Zero-Trust (Sıfır Güven) mimarilerini kullanarak endüstriyel ağ bölümleme (segmentation) stratejileri geliştirebilme.
o Tedarik zincirindeki üçüncü parti yazılım/donanım risklerini analiz edip İş Sürekliliği (BCP) planları hazırlayabilme.
Ders Kitabı: Knapp, E. D., & Langill, J. T. (2014). Industrial Network Security: Securing Critical Infrastructure Networks for Smart Grid, SCADA, and Other Industrial Control Systems. Syngress.
Yardımcı Kaynak: Macaulay, T., & Singer, B. (2011). Cybersecurity for Industrial Control Systems: SCADA, DCS, PLC, HMI, and SIS. CRC Press.
| Hafta | Konu Başlıkları |
|---|---|
| 1 | o Hafta 1: Siber Güvenliğe Giriş: Bilgi Teknolojileri (IT) vs. Operasyonel Teknolojiler (OT) Paradigması (CIA triad vs. AIC triad). |
| 2 | o Hafta 2: Endüstriyel Kontrol Sistemleri (ICS) ve SCADA mimarilerinin zafiyet analizi. |
| 3 | o Hafta 3: ICS Tehdit Modellemesi: Tarihsel saldırı vektörleri (Stuxnet, BlackEnergy) ve endüstriyel fidye yazılımları (Ransomware). |
| 4 | o Hafta 4: Endüstriyel Ağ Güvenliği: Purdue Referans Modeli ile ağ bölümlendirme (Network Segmentation) ve hava boşluğu (Air-gapping) efsanesi. |
| 5 | o Hafta 5: OT İletişim Protokolü Zafiyetleri: Modbus, DNP3 ve Profinet'in güvenlik eksiklikleri ve risk mitigasyonu. |
| 6 | o Hafta 6: Endüstriyel Sistemler için Siber Risk Analizi metodolojileri ve zafiyet tarama. |
| 7 | o Hafta 7: Ara Sınav. |
| 8 | o Hafta 8: Tehdit Algılama: OT ağlarında Saldırı Tespit Sistemleri (IDS) ve anomali tespiti. |
| 9 | o Hafta 9: Olaylara Müdahale (Incident Response) ve Felaket Kurtarma (Disaster Recovery) süreçleri. |
| 10 | o Hafta 10: İş Sürekliliği Planlaması (Business Continuity Planning - BCP): Kriz anında manuel operasyonlara dönüş senaryoları. |
| 11 | o Hafta 11: Tedarik Zinciri Siber Güvenliği: Üçüncü parti satıcı riskleri, donanım truva atları ve sahte (counterfeit) bileşenler. |
| 12 | o Hafta 12: Üretimde Sıfır Güven (Zero Trust) Mimarisi: Kimlik doğrulama, erişim kontrolü ve en az yetki prensibi. |
| 13 | o Hafta 13: Uluslararası Standartlar ve Uyumluluk: IEC 62443 endüstriyel güvenlik standardı ve NIST Siber Güvenlik Çerçevesi (CSF). |
| 14 | o Hafta 14: Siber-Fiziksel Dayanıklılık (Resilience) Mühendisliği: Sistem mimarisini şokları emecek ve hızlı iyileşecek şekilde tasarlama (Vaka analizleri). |
| Etkinlikler | Sayı | Katkı Payı |
|---|---|---|
| Yarıyıl içi çalışmaların başarı notuna katkısı | 1 | 60 |
| Yarıyıl sonu çalışmaların başarı notuna katkısı | 1 | 40 |
| Toplam | 2 | 100 |
| Etkinlikler | Sayı | Katkı Payı |
|---|---|---|
| Ödevler | 0 | 0 |
| Sunum | 0 | 0 |
| Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) | 1 | 30 |
| Proje | 1 | 30 |
| Laboratuar | 0 | 0 |
| Diğer Uygulamalar | 0 | 0 |
| Kısa Sınavlar | 0 | 0 |
| Dönem Ödevi / Projesi | 0 | 0 |
| Portfolyo Çalışmaları | 0 | 0 |
| Raporlar | 0 | 0 |
| Öğrenme Günlükleri | 0 | 0 |
| Bitirme Tezi/Projesi | 0 | 0 |
| Seminer | 0 | 0 |
| Diğer | 0 | 0 |
| Bütünleme | 0 | 0 |
| Toplam | 2 | 60 |
| Numara | Program Yeterlilikleri | Puan | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 2 | Bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modelleme ve çözme için uygulayabilme becerisi | X | ||||
| 4 | Karmaşık bir üretim veya hizmet sistemini, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi ve değişken kısıtlar ve koşullar altında, performans boyutlarını iyileştirmeye yönelik tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi | X | ||||
| 7 | Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde ve farklı rollerde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi | X | ||||
| 8 | Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az iki yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi | X | ||||
| Etkinlikler | Sayı | Süre | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Çalışma Süresi | 13 | 2 | 26 |
| Ödevler | 0 | 0 | 0 |
| Sunum | 0 | 0 | 0 |
| Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) | 1 | 6 | 6 |
| Proje | 1 | 10 | 10 |
| Laboratuar | 0 | 0 | 0 |
| Diğer Uygulamalar | 0 | 0 | 0 |
| Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil) | 1 | 12 | 12 |
| Kısa Sınavlar | 0 | 0 | 0 |
| Dönem Ödevi / Projesi | 0 | 0 | 0 |
| Portfolyo Çalışmaları | 0 | 0 | 0 |
| Raporlar | 0 | 0 | 0 |
| Öğrenme Günlükleri | 0 | 0 | 0 |
| Bitirme Tezi/Projesi | 0 | 0 | 0 |
| Seminer | 0 | 0 | 0 |
| Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Bütünleme | 0 | 0 | 0 |
| Ts Yıl Sonu | 0 | 0 | 0 |
| Hazırlık Yıl Sonu | 0 | 0 | 0 |
| Hazırlık Bütünleme | 0 | 0 | 0 |
| Toplam İş Yükü | 96 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 | 3.84 | ||
| Dersin AKTS Kredisi | 4 | ||