DERS BİLGİ PAKETİ · IND339

Yeni Nesil Üretim Teknolojileri ve Uygulamaları

Seçmeli · Fransızca
AKTS
4
Yerel Kredi
3
Teori + Uygulama + Lab
3 + 0 + 0
Dersin Düzeyi
Lisans
Ön Koşul
ING136, IND337
Yarıyıl
6

İçerik

Dersin Amacı

-Bu dersin amacı, Endüstri Mühendisliği lisans öğrencilerinin yeni nesil üretim teknolojilerini yalnızca bağımsız teknolojik araçlar olarak değil, bütünleşik bir akıllı üretim sistemi mimarisi içinde anlamalarını sağlamaktır. Ders kapsamında öğrenciler; siber-fiziksel üretim sistemleri, sensörler ve endüstriyel veri toplama, PLC/SCADA/MES/ERP ilişkisi, IIoT tabanlı veri akışı, dijital ikiz, üretim simülasyonu, endüstriyel yapay zekâ, robotik/otomasyon sistemleri ve otonom üretim hatları gibi temel bileşenleri Endüstri Mühendisliği bakış açısıyla inceleyecektir. Dersin odağı, kavramsal teknoloji tanıtımından çok, üretim sistemlerinde fiziksel süreçlerden veriye, veriden modele, modelden karar desteğine ve karar desteğinden operasyonel iyileştirmeye uzanan sistemsel yapıyı kavratmaktır.

Dersin uygulama boyutu, gerçekçi bir laboratuvar altyapısı ve entegrasyon odaklı final projesi üzerine kuruludur. Öğrenciler; sensör verisi toplama, gerçek zamanlı izleme, üretim hattı simülasyonu, dijital ikiz prototipleme, kestirimci bakım veya kalite analitiği gibi uygulamalar üzerinden akıllı üretim sistemlerinin temel katmanlarını deneyimleyeceklerdir. Dönem sonunda ise öğrencilerden, küçük veya orta ölçekli bir üretim işletmesi için sensör/veri toplama altyapısını, otomasyon ve kontrol katmanını, dijital ikiz yaklaşımını, yapay zekâ destekli karar mekanizmalarını, insan denetimini ve sürdürülebilirlik boyutunu içeren bütünleşik bir akıllı fabrika dönüşüm mimarisi tasarlamaları beklenmektedir. Böylece ders, öğrencilerin yeni nesil üretim teknolojilerini teknik, yönetsel ve sistem tasarımı boyutlarıyla ilişkilendirebilmelerini amaçlar.

Dersin İçeriği

-Hafta 1 – Yeni Nesil Üretim Sistemlerine Giriş. Geleneksel üretimden akıllı üretime geçiş, Endüstri 4.0 ve Endüstri 5.0 yaklaşımları, yeni nesil üretim teknolojilerinin Endüstri Mühendisliği açısından önemi.
Hafta 2 – Akıllı Üretim Sistemleri ve Mimari Yaklaşım. Akıllı fabrikanın temel katmanları, fiziksel katman, veri katmanı, kontrol katmanı, karar destek katmanı ve insan denetimi.
Hafta 3 – Siber-Fiziksel Üretim Sistemleri. Siber-fiziksel sistemler kavramı, fiziksel üretim sistemi ile dijital sistemlerin entegrasyonu, üretim hattı, makine, ürün ve operatör düzeyinde siber-fiziksel etkileşim.
Hafta 4 – Sensörler, Ölçüm Sistemleri ve Üretim Verisinin Toplanması. Üretim ortamında kullanılan temel sensörler, veri toplama sistemleri, ölçüm, izleme, zaman damgası, veri kalitesi ve gerçek zamanlı üretim verisi.
Hafta 5 – PLC, SCADA, MES, ERP ve IIoT Entegrasyonu. PLC temelleri, SCADA ile izleme, MES ile üretim yönetimi, ERP bağlantısı, IIoT, uç/bulut bilişim mimarisi ve endüstriyel veri akışı.
Hafta 6 – Dijital İkiz Kavramı ve Üretim Sistemlerinde Kullanımı. Dijital model, dijital gölge ve dijital ikiz ayrımı; makine, üretim hücresi, üretim hattı ve fabrika düzeyinde dijital ikiz uygulamaları.
Hafta 7 – Üretim Simülasyonu ve Dijital İkiz Modelleme. Üretim hattı modelleme, süreç akışı, işlem süreleri, kapasite, kuyruklar, darboğazlar, makine duruşları ve simülasyon temelli performans analizi.
Hafta 8 – Dijital İkiz ile Senaryo ve Analiz. Talep değişimi, arıza, kapasite artışı, kalite problemi, vardiya değişimi ve darboğaz giderme senaryolarının üretim performansı üzerindeki etkilerinin analizi.
Hafta 9 – Endüstriyel Yapay Zekâ Uygulamaları. Üretimde veri temelli karar verme, kestirimci bakım, kalite analitiği, enerji izleme, üretim çizelgeleme ve performans tahmini uygulamaları.
Hafta 10 – Robotik Sistemler, İşbirlikçi Robotlar ve Otonom Malzeme Akışı. Endüstriyel robotlar, işbirlikçi robotlar, AGV/AMR sistemleri, otonom taşıma, üretim hücreleri ve insan-robot etkileşimi.
Hafta 11 – YZ Ajanları ve Otonom Üretim Kararları. Üretim sistemlerinde yapay zekâ ajanları, insan-denetimli otonomi, karar öneri sistemleri, otonom çizelgeleme, bakım ve kalite kararları.
Hafta 12 – Akıllı Fabrika ve Karanlık Fabrika Tasarımı. Akıllı fabrika mimarisi, karanlık fabrika kavramı, otonom üretim hatları, teknoloji entegrasyonu, üretim sistemlerinde dönüşüm aşamaları.
Hafta 13 – OT/BT Güvenliği, Sürdürülebilirlik ve İnsan-Makine İşbirliği. Endüstriyel siber güvenlik, veri yönetişimi, insan denetimi, iş güvenliği, enerji verimliliği, sürdürülebilir ve sorumlu akıllı üretim.
Hafta 14 – Entegrasyon Final Projesi Sunumları. Öğrencilerin sensör/veri toplama, otomasyon, dijital ikiz, yapay zekâ, robotik, insan denetimi, sürdürülebilirlik ve risk boyutlarını içeren akıllı fabrika dönüşüm mimarisi projelerini sunmaları.

Dersin Öğrenme Çıktıları

Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci:
1. Yeni nesil üretim sistemlerinin temel bileşenlerini ve mimari katmanlarını açıklar. Siber-fiziksel sistemler, akıllı fabrika, IIoT, sensör/veri toplama, PLC/SCADA/MES/ERP ilişkisi, dijital ikiz, endüstriyel yapay zekâ, robotik ve otonom üretim sistemleri arasındaki ilişkileri sistem yaklaşımıyla yorumlar.
2. Üretim sistemlerinden veri toplama, izleme ve analiz etmeye yönelik temel bir endüstriyel veri altyapısı kurgular. Sensörler, veri toplama araçları, gerçek zamanlı izleme, veri kalitesi, üretim performans göstergeleri ve bilişim araçlarını kullanarak üretim ortamından elde edilen verileri mühendislik problemi bağlamında değerlendirir.
3. Üretim hattı simülasyonu ve dijital ikiz yaklaşımını kullanarak üretim sistemi performansını analiz eder. Kapasite, darboğaz, çevrim süresi, kuyruk, makine duruşu, kalite problemi ve talep değişimi gibi durumları modelleyerek farklı senaryoların üretim sistemi üzerindeki etkilerini yorumlar.
4. Endüstriyel yapay zekâ, robotik ve otonom üretim teknolojilerinin üretim kararlarına katkısını değerlendirir. Kestirimci bakım, kalite analitiği, üretim çizelgeleme, robotik sistemler, AGV/AMR, otonom karar mekanizmaları ve insan-denetimli otomasyon uygulamalarını teknik, operasyonel, yönetsel ve etik boyutlarıyla analiz eder.
5. Gerçekçi kısıtlar altında bütünleşik bir akıllı fabrika dönüşüm mimarisi tasarlar, raporlar ve sunar. Sensör/veri toplama altyapısı, otomasyon ve kontrol katmanı, dijital ikiz, yapay zekâ destekli karar mekanizmaları, insan-makine etkileşimi, siber güvenlik, sürdürülebilirlik, risk ve değişim yönetimi boyutlarını içeren entegrasyon final projesini takım çalışmasıyla geliştirir.

Kaynaklar

1. Tao, F., Zhang, M., & Nee, A. Y. C. (2019). Digital twin driven smart manufacturing. Academic Press.
2. Pal, S. K., Mishra, D., Pal, A., Dutta, S., Chakravarty, D., & Pal, S. (2022). Digital twin: Fundamental concepts to applications in advanced manufacturing. Springer.
3. Ostaševicius, V. (Ed.). (2022). Digital twins in manufacturing: Virtual and physical twins for advanced manufacturing. Springer.
4. Tyagi, A. K., Tiwari, S., & Ahmad, S. S. (Eds.). (2024). Industry 4.0, smart manufacturing, and industrial engineering: Challenges and opportunities. CRC Press.

Konu Başlıkları

Teori Konu Başlıkları
Hafta Konu Başlıkları
1 Yeni Nesil Üretim Sistemlerine Giriş.
2 Akıllı Üretim Sistemleri ve Mimari Yaklaşım.
3 Siber-Fiziksel Üretim Sistemleri.
4 Sensörler, Ölçüm Sistemleri ve Üretim Verisinin Toplanması.
5 PLC, SCADA, MES, ERP ve IIoT Entegrasyonu.
6 Dijital İkiz Kavramı ve Üretim Sistemlerinde Kullanımı.
7 Üretim Simülasyonu ve Dijital İkiz Modelleme.
8 Dijital İkiz ile Senaryo ve Analiz.
9 Endüstriyel Yapay Zekâ Uygulamaları.
10 Robotik Sistemler, İşbirlikçi Robotlar ve Otonom Malzeme Akışı.
11 YZ Ajanları ve Otonom Üretim Kararları.
12 Akıllı Fabrika ve Karanlık Fabrika Tasarımı.
13 OT/BT Güvenliği, Sürdürülebilirlik ve İnsan-Makine İşbirliği.
14 Entegrasyon Final Projesi Sunumları.

Değerlendirme Sistemi

Başarı Notuna Etki Oranları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Yarıyıl içi çalışmaların başarı notuna katkısı 1 50
Yarıyıl sonu çalışmaların başarı notuna katkısı 1 50
Toplam 2 100
Yarıyıl İçi Çalışmaları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Ödevler 5 25
Sunum 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 25
Proje 0 0
Laboratuar 0 0
Diğer Uygulamalar 0 0
Kısa Sınavlar 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0
Raporlar 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0
Seminer 0 0
Diğer 0 0
Bütünleme 0 0
Toplam 6 50

Yeterlilik İlişkisi

Numara Program Yeterlilikleri Puan
1 2 3 4 5
2 Bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modelleme ve çözme için uygulayabilme becerisi X
3 Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme, doğrulama ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi X
4 Karmaşık bir üretim veya hizmet sistemini, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi ve değişken kısıtlar ve koşullar altında, performans boyutlarını iyileştirmeye yönelik tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi X
5 Endüstri Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern yöntem, teknik ve araçları geliştirme, seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi X
6 Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerinin veya bu alandaki araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuç çıkartma, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi X
7 Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde ve farklı rollerde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi X
8 Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az iki yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi X
9 Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilinci; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme, bilgi yönetimi araçlarını kullanma ve kendini sürekli yenileme becerisi X
10 Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk bilinci; Endüstri Mühendisliği uygulamalarında kullanılan ulusal ve/veya uluslararası standartlar hakkında bilgi X
11 Proje yönetimi ile risk yönetimi ve değişim yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi X
12 Girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi X
13 Endüstri Mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri hakkında bilgi; toplumsal ve kurumsal sosyal sorumluluk bilinci X
14 Çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi X

AKTS - İş Yükü Tablosu

Etkinlikler Sayı Süre Toplam İş Yükü
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Çalışma Süresi 14 1 14
Ödevler 0 0 0
Sunum 0 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 6 6
Proje 1 24 24
Laboratuar 5 2 10
Diğer Uygulamalar 5 3 15
Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil) 0 0 0
Kısa Sınavlar 0 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0 0
Raporlar 0 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0 0
Seminer 0 0 0
Diğer 0 0 0
Bütünleme 0 0 0
Ts Yıl Sonu 0 0 0
Hazırlık Yıl Sonu 0 0 0
Hazırlık Bütünleme 0 0 0
Toplam İş Yükü 111
Toplam İş Yükü / 25 4.44
Dersin AKTS Kredisi 4