İşbilim kısaca "insan ile çalışma yeri çevresi arasındaki ilişkinin bilimsel incelenmesi" olarak tanımlanabilir. İşbilimin amacı, verimliliği, güvenliği, konforu ve üretkenliği en üst düzeye çıkarırken kaza ve yaralanmaları önlemek, yorgunluğu ve insan vücudunun aşırı kullanımını, zaman kaybını, vb. en alt düzeye indirmek, böylece insanca bir çalışma ortamı yaratmaktır. Ders bünyesinde hem ergonomi hem de iş sağlığı ve güvenliği kavramlarından yararlanılmaktadır. Bu kapsamda dersin amaçları şu şekilde belirlenmiştir:
Öğrencilerin ergonomi ile ilgili temel bilgilere, insan-makine sistemlerinde verimliliği artıracak yaklaşımlara hâkim olmalarını sağlamak
Öğrencilerin çeşitli ergonomik değerlendirme tekniklerini öğrenmelerini ve bu değerlendirmelerin kaza, yaralanma ve hastalık risklerini düşürerek iş güvenliği sağlamada ve performans ve üretkenliği iyileştirmede kullanılabileceğini anlamalarını sağlamak
Öğrencilerin değişik işletmelerde insan temelli iyileştirme projelerini gerçekleştirebilmesi ile ilgili temel beceriler geliştirmelerini sağlamak
Öğrencilere işletmelerdeki insan kaynağı ile ilgili problemlerde endüstri mühendisliği temelli çözüm yöntemlerini nasıl kullanacakları hakkında genel bir bakış açısı sunmak
Öğrencilere iş güvenliği ve sağlığı kavramı ile ilgili temel bilgileri vermek,
Ülkemizdeki ve dünyadaki iş kazaları istatistikleri ve alınan iş güvenliği önlemleri hakkında genel bir bakış açısı sunmak,
İş güvenliği ve sağlığı ile ilgili kanun metinleri ve uygulanan standartları tanıtmak,
Risk değerlendirme yöntemlerini kullanarak süreçlerin risk düzeyini belirleyebilmelerini sağlamaktır.
Giriş
Temel kavramlar, İnsan-makine sistemleri, Ergonomi
Makro ergonomi, temel kavramlar ve uygulamalar
Mikro ergonomi, temel kavramlar ve uygulamalar
Bilişsel ergonomi ve mühendislik antropometrisi
İş etüdü, zaman etüdü
Ergonomi laboratuvarı, uygulamalı ölçümler
İşçi sağlığı ve iş güvenliği (İSİG) tarihçesi ve temel kavramları
İş kazaları analizi, hukuki sorumluluk, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşbilimde Kalite Yönetimi
İşbilimde Risk Yönetimi
İşbilimde güncel konular, kent ergonomisi, sürdürülebilirlik
Öğrenci proje sunumları
Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci:
Ergonomi, İş güvenliği ve işçi sağlığı kavramlarını, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını ve önemlerini açıklayabilir.
İşin gerçekleştiği insan-makine sistemlerini tasarlayabilir, çalışan üzerinde yarattığı olası risklerin ergonomik açıdan nasıl değerlendirilebileceğini tanımlayabilir, İşletmeler için risk haritası oluşturabilir, risk değerlendirme yöntemlerini uygulayabilir, acil durum planları oluşturabilir
Makro ergonomi, mikro ergonomi ve antropometri konularını tanımlayabilir, endüstride bu yaklaşımların nasıl uygulanabileceğini açıklayabilir ve modeller kurabilir.
İş güvenliği ve sağlığı ile ilgili hukuki mevzuatları uygulayabilir
İş etüdü ve zaman etüdü gerçekleştirebilir, elde edilen sonuçları yorumlayabilir.
Çağın güncel işbilim sorunlarını (bilişsellik, sürdürülebilirlik, kent-mekan, kalite yönetimi, vb.) tanımlayabilir ve bu alanlarda uygulamalar geliştirebilir.
Bir endüstriyel projeyi takım çalışmasıyla yapılandırıp gerçekleştirebilir; gerçek olaylardan elde edilen sonuçları yorumlayabilir.
Sınav, proje, uygulama, sunum
Bridger, R.S., “Introduction to Ergonomics”, 2nd edition, McGraw-Hill Companies, 2003.
Groover, M.P., “Work Systems and the Methods, Measurement, and Management of Work”, Prentice Hall, 2007.
Özkılıç, Ö., “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri ve Risk Değerlendirme Metodolojileri”, Ajans Türk Basın ve Basım, 2005.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun Metni (Kanun No. 6331, Resmi Gazete Sayı: 28339).
Demircioğlu, M., Centel, T., “İş Hukuku”, 14. Basım, Beta Basım, İstanbul, 2010.
| Numara | Program Yeterlilikleri | Puan | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||
| 1 | Matematik, fen ve mühendislik bilimleri konularında yeterli bilgi birikimi | X | ||||
| 2 | Bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modelleme ve çözme için uygulayabilme becerisi | |||||
| 3 | Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme, doğrulama ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi | |||||
| 4 | Karmaşık bir üretim veya hizmet sistemini, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi ve değişken kısıtlar ve koşullar altında, performans boyutlarını iyileştirmeye yönelik tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi | X | ||||
| 5 | Endüstri Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern yöntem, teknik ve araçları geliştirme, seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi | |||||
| 6 | Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerinin veya bu alandaki araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuç çıkartma, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi | X | ||||
| 7 | Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde ve farklı rollerde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi | X | ||||
| 8 | Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az iki yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi | X | ||||
| 9 | Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği bilinci; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme, bilgi yönetimi araçlarını kullanma ve kendini sürekli yenileme becerisi | |||||
| 10 | Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk bilinci; Endüstri Mühendisliği uygulamalarında kullanılan ulusal ve/veya uluslararası standartlar hakkında bilgi | |||||
| 11 | Proje yönetimi ile risk yönetimi ve değişim yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi | X | ||||
| 12 | Girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi | |||||
| 13 | Endüstri Mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri hakkında bilgi; toplumsal ve kurumsal sosyal sorumluluk bilinci | X | ||||
| 14 | Çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi | X | ||||
| 15 | Endüstri Mühendisliği çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık | X | ||||
| Etkinlikler | Sayı | Süre | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Çalışma Süresi | 6 | 1 | 6 |
| Ödevler | 1 | 10 | 10 |
| Sunum | 0 | 0 | 0 |
| Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) | 1 | 5 | 5 |
| Proje | 1 | 25 | 25 |
| Laboratuar | 0 | 0 | 0 |
| Diğer Uygulamalar | 0 | 0 | 0 |
| Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil) | 1 | 12 | 12 |
| Kısa Sınavlar | 0 | 0 | 0 |
| Dönem Ödevi / Projesi | 0 | 0 | 0 |
| Portfolyo Çalışmaları | 0 | 0 | 0 |
| Raporlar | 0 | 0 | 0 |
| Öğrenme Günlükleri | 0 | 0 | 0 |
| Bitirme Tezi/Projesi | 0 | 0 | 0 |
| Seminer | 0 | 0 | 0 |
| Diğer | 0 | 0 | 0 |
| Bütünleme | 0 | 0 | 0 |
| Ts Yıl Sonu | 0 | 0 | 0 |
| Hazırlık Yıl Sonu | 0 | 0 | 0 |
| Hazırlık Bütünleme | 0 | 0 | 0 |
| Toplam İş Yükü | 100 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 | 4.00 | ||
| Dersin AKTS Kredisi | 4 | ||