Sanayi-Sonrası Toplumda Tüketim, Kültür ve Gözetim

İçerik

Dersin Amacı

Sanayi-sonrası toplumun eknomik, kültürel ve teknolojik bileşenlerini tüketim ve gözetim olgularıyla ilişkilendirerek irdelemek.

Dersin İçeriği

Küreselleşme süreci, bir yandan dünyanın tamamını bir bütünleşik pazar haline getirirken, diğer yandan sanayi uygarlığının üretim örgütlenme modellerini aşamalı olarak dönüştürmektedir. Kapitalizm, artık on dokuzuncu yüzyılda olduğundan çok daha akışkan ve hareketlidir. Nitekim, kârın kaynağı bizatihi dolaşımın kendisidir. Günümüzün toplumsal deneyimi, hızı artan bir akışkanlık halinin ve bunun sonucunda sürekli olarak yer değiştiren, nesne, metâ, sermaye, insan, kavram ve fikirler toplamının oluşturduğu bir dolaşım hali üzerine kurulmaktadır. Böyle bir hareketlilikler alanı, mevcut toplumsal yapıları dönüştürmekte, parçalılanmış toplumsal deneyim tiplerini teşvik etmektedir. Bütünsel yapıların küçük toplumsallıklara, tarihsel sürekliliklerin anlık ve ad hoc etkileşim düzlemlerine dönüştüğü görülmektedir. Küresel akışkanlık, bu özelikleriyle, artık sanayi-sonrası olarak adlandırılan, hizmetler sektörü ağırlıklı ve değerin sanal dolaşımına dayalı uçucu bir insan etkileşimini gerektirmektedir. Bu olgunun perçinlenmesinde enformasyon ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi, yayılması ve en önemlisi bireye indirgenmesi, yaşamsal bir belirleyicidir. Sanayi-sonrası toplumun doğası, münhasıran, teknolojinin git gide merkezde konumlanması ve kendini özerk bir varlık alanı olarak tanımlayarak dayatması sürecinden ayrı tutulamaz; hatta o sürecin bizatihi kendisidir. Teknolojinin gelişmesi, aynı zamanda kılcal bir yayılım eğilimi göstermesi anlamına gelmektedir. Kılcallaşma, kendisini daima ekonomik rasyonelin dilinde kodlayıp aslında incelen ve görünmezleşen bir gözetim aygıtını inşa etmektedir. Gözetimin görünmezleşmesi, meşrulaşması ve nihayet bireylerce içselleştirilmesi, önemli ölçüde, gündelik yaşam pratiklerinin içinden aktığı tüketim olgusu sayesinde mümkün olmaktadır. Zira tüketim, üretimin kimlik atfı olamadığı sanayi-sonrası toplumdaki yegâne varlık alanı haline gelmektedir. Böylece, tüketim, kimlik, teknoloji ve gözetim arasında birbirini tamamlayan bir bağımlılık ilişkisi bulunmaktadır. Bu ders, bu bütünleşik ilişkinin doğasını sorgulamaya, bileşenlerden her birinin, sistemi tamamlayıcı özellikleri bağlamında tartışılmasına ve küresel bütünleşmeye diyalektik bir bakışla eleştirel bir değerlendirilmesine yöneliktir.

Dersin Öğrenme Çıktıları

Bu dersin sonunda öğrenci;
1. Sanayi-sonrası toplumun kavramsal bileşenşenlerini çağdaş toplum çözümlemelerinde kullanmayı öğrenir.
2. Ekonomik boyutun önemini idrak ederek, sanayi-sonrası toplumun farklı sonuçlarını bu temel üzerinde değerlendirmeyi öğrenir.
3. Yeterince özelleşmiş bir konuda araştırma yapıp sözel ifade haline getirmeyi öğrenir.
4. Farklı bakış açılarını ve teorik konumlanışları bileşimci bir yaklaşımla bütünleştirmeyi öğrenir.
5. Üretim ilişkilerinin toplum yapısıyla olan karşılıklı bağımlılık ilişkilerini çözümleyebilir.
6. Sanayi sonrası toplum, tüketim, kültür ve gözetim olguları arasındaki ilişkileri incelemeyi öğrenir.

Öğretim Yöntemleri

Ders anlatımı; referans yayınların okunması, derste tartışılması; herbir öğrencinin ders kapsamına giren konular kapsamında özel araştırmalar yapıp sunması, dersin sonunda ödev olarak teslim etmesi; katılımcı etkin tartışma.

Kaynaklar

1. Luc BOLTANSKI (1999). Le Nouvel Esprit du Capitalisme, Gallimard, Paris, pp.291-343.
2. Daniel BELL (1999). The Coming of Post-industrial Society, Basic Books, New York, pp.123-164.
3. Alain TOURAINE (1969). La société post-industrielle, Éditions Denoël, Paris, pp.41-118.
4. Georg SIMMEL (1999). Philosophie de l’argent, Quadrige/Presse Universitaires de France, Paris, pp.125-233.
5. Aldo J. HAESLER (1995). Sociologie de l’argent et postmodernité, Librairie Droz, Genève, Paris, pp.171-221.
6. Richard SENNETT (1998). The Corrosion of Character, The Personal Consequences of Work in the New Capitalism, W.W. Norton & Company, New York, London, pp.98-117.
7. Charles Wright MILLS (1970). Les Cols blancs, Les Editions du Seuil, Paris, pp.296-325.
8. Alain EHRENBERG (1995). L’individu incertain, Hachette Littératures, Paris, pp.247-313.
9. Anthony GIDDENS (1992). The Consequences of Modernity, Polity Press, Cambridge, Oxford, pp.112-150.
10. Ulrich BECK (2001). La Société du risque, Sur la voie d’une autre modernité, Aubier, Paris, pp.91-153.
11. Fredric JAMESON (1984). “Postmodernism or the cultural logic of late capitalism”, New Left Review, 146, ss.53-94.
12. Jean-Claude KAUFMANN (2004). L’invention de soi, Une théorie de l’identité, Armand Colin, Paris, pp.89-119.
13. Jean BAUDRILLARD (1972). Pour une critique de l’économie politique du signe, Gallimard, Paris, pp.59-94.
14. Arjun APPADURAI (2005). Après le colonialisme, Les conséquences culturelles de la globalisation, Payot, Paris, pp. 115-140.
15. Jacques ELLUL (1988). Le bluff technologique, Hachette Littératures, Paris, pp.283-300.
16. Manuel CASTELLS (1998). The Rise of the Network Society, Basil Blackwell, New York, pp.66-92.
17. Zygmunt BAUMAN (2006). La vie liquide, Le Rouergue / Chambon, Rodez, pp.105-150.
18. Jean-Gabriel GANASCIA (2009). Voir et pouvoir : Qui nous surveille ?, Éditions Le Pommier, Paris, pp.45-93.

Konu Başlıkları

Değerlendirme Sistemi

Yeterlilik İlişkisi

AKTS - İş Yükü Tablosu