DERS BİLGİ PAKETİ · IND408

Karar Bilimi ve Bilişsel Modelleme

Seçmeli · Fransızca
AKTS
4
Yerel Kredi
3
Teori + Uygulama + Lab
3 + 0 + 0
Dersin Düzeyi
Lisans
Ön Koşul
IND371, ING241
Yarıyıl
7

İçerik

Dersin Amacı

Bu dersin amacı; öğrencilerin bireysel ve örgütsel karar verme süreçlerini analitik, davranışsal ve bilişsel boyutlarıyla değerlendirebilmesini sağlamak, karar problemlerinin modellenmesi ve çözümünde kullanılan çağdaş yöntemler hakkında teorik ve uygulamalı yetkinlik kazandırmaktır. Ders kapsamında öğrencilerin belirsizlik ve risk altında karar verme, çok kriterli karar verme yöntemleri, bulanık mantık temelli yaklaşımlar ve karar destek sistemleri gibi temel karar bilimi araçlarını gerçek yaşam problemlerine uyarlayabilmeleri hedeflenmektedir.

Ders ayrıca, insan davranışının karar süreçleri üzerindeki etkilerini bilişsel modelleme perspektifiyle inceleyerek öğrencilerin davranışsal karar verme, bilişsel önyargılar, nedensel modelleme ve yapay zekâ destekli karar sistemleri konularında farkındalık geliştirmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin analitik düşünme, sistem yaklaşımı geliştirme, veri odaklı değerlendirme yapabilme ve teknoloji destekli karar mekanizmalarını etkin biçimde kullanabilme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Dersin İçeriği

1. Hafta: Karar verme ile ilgili temel kavramlar:
• Karar biliminin kapsamı
• Yönetim bilimi ve karar analitiği ilişkisi
• Endüstri mühendisliğinde karar problemleri
2. Hafta: Karar verme problemlerinin modellemesi ve sınıflaması
3. Hafta: Belirsizlik ve Risk altında karar verme
4. Hafta: Çok kriterli karar verme: Hiyerarşik yöntemler
5. Hafta: Çok kriterli karar verme: Uzaklık temelli yöntemler
6. Hafta: Çok kriterli karar verme: Outranking yöntemleri
7. Hafta: Yazılım uygulamaları
8. Hafta: Bulanık Mantık ve Belirsizlik Modelleme
9. Hafta: Ara sınav
10. Hafta: Davranışsal Karar Verme ve Bilişsel Önyargılar
11. Hafta: Bilişsel Haritalama ve Nedensel Modelleme
• Cognitive Maps
• Fuzzy Cognitive Maps
12. Hafta: Yazılım uygulamaları
13. Hafta: Yapay Zekâ ve Karar Destek Sistemleri
• Karar destek sistemleri
• Expert Systems
• AI temelli karar verme
14. Hafta: Proje sunumları

Dersin Öğrenme Çıktıları

Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci:
1. Karar verme problemlerini analitik bakış açısıyla tanımlayabilir, sınıflandırabilir ve uygun modelleme yaklaşımlarını seçebilir.
2. Belirsizlik, risk ve çok kriterli karar verme ortamlarında kullanılan temel karar bilimi yöntemlerini gerçek yaşam problemlerine uygulayabilir.
3. Bulanık mantık, bilişsel haritalama ve nedensel modelleme yaklaşımlarını kullanarak karmaşık karar süreçlerini analiz edebilir.
4. Yapay zekâ ve karar destek sistemleri temelli teknolojileri kullanarak veri odaklı karar

Kaynaklar

1. French, S., “Decision Theory:An Introduction to the Mathematics of Rationality”, John Wiley & Sons, NewYork.
2. Multi-criteria analysis: a manual, Department for Communities and Local Government: London.
3. Penn, A. S., Barbrook-Johnson, P., “Systems Mapping: How to build and use causal models of systems”, Palgrave Macmillan
4. Russell, S. J., Norvig, P., “Artificial Intelligence: A Modern Approach”, Prentice Hall.

Konu Başlıkları

Teori Konu Başlıkları
Hafta Konu Başlıkları
1 1. Hafta: Karar verme ile ilgili temel kavramlar: • Karar biliminin kapsamı • Yönetim bilimi ve karar analitiği ilişkisi • Endüstri mühendisliğinde karar problemleri
2 2. Hafta: Karar verme problemlerinin modellemesi ve sınıflaması
3 3. Hafta: Belirsizlik ve Risk altında karar verme
4 4. Hafta: Çok kriterli karar verme: Hiyerarşik yöntemler
5 5. Hafta: Çok kriterli karar verme: Uzaklık temelli yöntemler
6 6. Hafta: Çok kriterli karar verme: Outranking yöntemleri
7 7. Hafta: Yazılım uygulamaları
8 8. Hafta: Bulanık Mantık ve Belirsizlik Modelleme
9 9. Hafta: Ara sınav
10 10. Hafta: Davranışsal Karar Verme ve Bilişsel Önyargılar
11 11. Hafta: Bilişsel Haritalama ve Nedensel Modelleme • Cognitive Maps • Fuzzy Cognitive Maps
12 12. Hafta: Yazılım uygulamaları
13 13. Hafta: Yapay Zekâ ve Karar Destek Sistemleri • Karar destek sistemleri • Expert Systems • AI temelli karar verme
14 14. Hafta: Proje sunumları

Değerlendirme Sistemi

Başarı Notuna Etki Oranları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Yarıyıl içi çalışmaların başarı notuna katkısı 2 60
Yarıyıl sonu çalışmaların başarı notuna katkısı 1 40
Toplam 3 100
Yarıyıl İçi Çalışmaları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Ödevler 0 0
Sunum 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 30
Proje 1 30
Laboratuar 0 0
Diğer Uygulamalar 0 0
Kısa Sınavlar 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0
Raporlar 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0
Seminer 0 0
Diğer 0 0
Bütünleme 0 0
Toplam 2 60

Yeterlilik İlişkisi

Numara Program Yeterlilikleri Puan
1 2 3 4 5
1 Matematik, fen ve mühendislik bilimleri konularında yeterli bilgi birikimi X
2 Bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri karmaşık mühendislik problemlerini modelleme ve çözme için uygulayabilme becerisi X
3 Karmaşık Endüstri Mühendisliği problemlerini saptama, tanımlama, formüle etme, doğrulama ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi X
5 Endüstri Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern yöntem, teknik ve araçları geliştirme, seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi X
7 Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde ve farklı rollerde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi X
8 Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az iki yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi X
11 Proje yönetimi ile risk yönetimi ve değişim yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi X

AKTS - İş Yükü Tablosu

Etkinlikler Sayı Süre Toplam İş Yükü
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Çalışma Süresi 13 2 26
Ödevler 0 0 0
Sunum 0 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 6 6
Proje 1 10 10
Laboratuar 0 0 0
Diğer Uygulamalar 0 0 0
Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil) 0 0 0
Kısa Sınavlar 0 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0 0
Raporlar 0 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0 0
Seminer 0 0 0
Diğer 0 0 0
Bütünleme 0 0 0
Ts Yıl Sonu 0 0 0
Hazırlık Yıl Sonu 1 12 12
Hazırlık Bütünleme 0 0 0
Toplam İş Yükü 96
Toplam İş Yükü / 25 3.84
Dersin AKTS Kredisi 4