DERS BİLGİ PAKETİ · IND369

İnsan Makine Etkileşimi

Seçmeli · Fransızca
AKTS
4
Yerel Kredi
3
Teori + Uygulama + Lab
3 + 0 + 0
Dersin Düzeyi
Lisans
Ön Koşul
ING136, IND233
Yarıyıl
5

İçerik

Dersin Amacı

-Geleneksel "fiziksel ergonomi" yaklaşımının ötesine geçerek; bilişsel mühendislik, arayüz tasarımı, otomasyon güvenliği ve insan-robot işbirliği (cobot) gibi konularda, sistemleri insan kapasitesi ve kısıtlarına uygun (kullanıcı merkezli) şekilde tasarlama becerisi kazandırmak.

Dersin İçeriği

-o Hafta 1: Mühendislik Psikolojisine Giriş: İnsan-Makine Etkileşimi (HCI) nedir? Fiziksel vs. Bilişsel ergonomi.
o Hafta 2: İnsanın bilgi işleme modeli: Algı, dikkat kısıtları, kısa/uzun süreli hafıza ve zihinsel iş yükü.
o Hafta 3: Kullanıcı Merkezli Tasarım (UCD) yaşam döngüsü: İhtiyaç analizi ve kullanıcı personaları oluşturma.
o Hafta 4: Arayüz (UI) tasarımı prensipleri: Gestalt ilkeleri, görsel hiyerarşi ve Affordance (sağlarlık) kavramı.
o Hafta 5: Bilgi Mimarisi ve Düşük/Yüksek çözünürlüklü prototipleme (Wireframing).
o Hafta 6: Kullanılabilirlik (Usability) değerlendirme yöntemleri: Bulgusal analiz (Heuristic evaluation) ve kognitif yürüyüş.
o Hafta 7: Ara Sınav.
o Hafta 8: Kullanıcı testleri metodolojisi: Göz izleme (Eye-tracking), A/B testleri ve metriklerin analizi.
o Hafta 9: Giyilebilir Teknolojiler (Wearables): Endüstride fizyolojik veri takibi ve haptik (dokunsal) geri bildirim sistemleri.
o Hafta 10: Sanal, Artırılmış ve Karma Gerçeklik (VR/AR/MR) uygulamaları: Üretim ve bakım talimatlarının arayüzleştirilmesi.
o Hafta 11: İnsan-Robot Etkileşimine (HRI) Giriş: Cobot'lar (İşbirlikçi robotlar) ve endüstriyel entegrasyonu.
o Hafta 12: Otonom sistemlerde psikolojik faktörler: Makineye güven (Trust in automation), rehavet ve aşırı güven riski.
o Hafta 13: İnsansı robotlar ve sosyal arayüzler: İletişim, mimik ve duygu durumlarının kurgulanması.
o Hafta 14: Sistem Güvenliği ve İnsan Hatası: Hata sınıflandırması (Slips, lapses, mistakes) ve güvenlik bariyerlerinin tasarımı.

Dersin Öğrenme Çıktıları

o İnsan hafızası, algısı ve bilgi işleme kapasitelerini arayüz tasarımı ilkelerine (HCI) dönüştürebilme.
o Endüstriyel yazılımlar ve kontrol panelleri için Kullanıcı Deneyimi (UX) testleri ve bulgusal (heuristic) değerlendirmeler yapabilme.
o Giyilebilir teknolojiler ve Artırılmış Gerçeklik (AR) sistemlerinin endüstriyel kullanımlarını modelleyebilme.
o İnsansı robotlar, cobot'lar ve otonom sistemlerle etkileşimde güvenlik, güven (trust) ve hata analizi senaryoları kurgulayabilme.

Kaynaklar

Ders Kitabı: Preece, J., Rogers, Y., & Sharp, H. (2019). Interaction Design: Beyond Human-Computer Interaction (5th Ed.). Wiley.
Yardımcı Kaynak: Wickens, C. D., et al. (2015). An Introduction to Human Factors Engineering (2nd Ed.). Pearson.

Konu Başlıkları

Teori Konu Başlıkları
Hafta Konu Başlıkları
1 o Hafta 1: Mühendislik Psikolojisine Giriş: İnsan-Makine Etkileşimi (HCI) nedir? Fiziksel vs. Bilişsel ergonomi.
2 o Hafta 2: İnsanın bilgi işleme modeli: Algı, dikkat kısıtları, kısa/uzun süreli hafıza ve zihinsel iş yükü.
3 o Hafta 3: Kullanıcı Merkezli Tasarım (UCD) yaşam döngüsü: İhtiyaç analizi ve kullanıcı personaları oluşturma.
4 o Hafta 4: Arayüz (UI) tasarımı prensipleri: Gestalt ilkeleri, görsel hiyerarşi ve Affordance (sağlarlık) kavramı.
5 o Hafta 5: Bilgi Mimarisi ve Düşük/Yüksek çözünürlüklü prototipleme (Wireframing).
6 o Hafta 6: Kullanılabilirlik (Usability) değerlendirme yöntemleri: Bulgusal analiz (Heuristic evaluation) ve kognitif yürüyüş.
7 o Hafta 7: Ara Sınav.
8 o Hafta 8: Kullanıcı testleri metodolojisi: Göz izleme (Eye-tracking), A/B testleri ve metriklerin analizi.
9 o Hafta 9: Giyilebilir Teknolojiler (Wearables): Endüstride fizyolojik veri takibi ve haptik (dokunsal) geri bildirim sistemleri.
10 o Hafta 10: Sanal, Artırılmış ve Karma Gerçeklik (VR/AR/MR) uygulamaları: Üretim ve bakım talimatlarının arayüzleştirilmesi.
11 o Hafta 11: İnsan-Robot Etkileşimine (HRI) Giriş: Cobot'lar (İşbirlikçi robotlar) ve endüstriyel entegrasyonu.
12 o Hafta 12: Otonom sistemlerde psikolojik faktörler: Makineye güven (Trust in automation), rehavet ve aşırı güven riski.
13 o Hafta 13: İnsansı robotlar ve sosyal arayüzler: İletişim, mimik ve duygu durumlarının kurgulanması.
14 o Hafta 14: Sistem Güvenliği ve İnsan Hatası: Hata sınıflandırması (Slips, lapses, mistakes) ve güvenlik bariyerlerinin tasarımı.

Değerlendirme Sistemi

Başarı Notuna Etki Oranları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Yarıyıl içi çalışmaların başarı notuna katkısı 1 60
Yarıyıl sonu çalışmaların başarı notuna katkısı 1 40
Toplam 2 100
Yarıyıl İçi Çalışmaları
Etkinlikler Sayı Katkı Payı
Ödevler 0 0
Sunum 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 30
Proje 1 30
Laboratuar 0 0
Diğer Uygulamalar 0 0
Kısa Sınavlar 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0
Raporlar 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0
Seminer 0 0
Diğer 0 0
Bütünleme 0 0
Toplam 2 60

Yeterlilik İlişkisi

Numara Program Yeterlilikleri Puan
1 2 3 4 5
1 Matematik, fen ve mühendislik bilimleri konularında yeterli bilgi birikimi X
4 Karmaşık bir üretim veya hizmet sistemini, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi ve değişken kısıtlar ve koşullar altında, performans boyutlarını iyileştirmeye yönelik tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi X
7 Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde ve farklı rollerde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi X
8 Türkçe sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az iki yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi X

AKTS - İş Yükü Tablosu

Etkinlikler Sayı Süre Toplam İş Yükü
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Çalışma Süresi 13 2 26
Ödevler 0 0 0
Sunum 0 0 0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil) 1 6 6
Proje 1 10 10
Laboratuar 0 0 0
Diğer Uygulamalar 0 0 0
Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil) 1 12 12
Kısa Sınavlar 0 0 0
Dönem Ödevi / Projesi 0 0 0
Portfolyo Çalışmaları 0 0 0
Raporlar 0 0 0
Öğrenme Günlükleri 0 0 0
Bitirme Tezi/Projesi 0 0 0
Seminer 0 0 0
Diğer 0 0 0
Bütünleme 0 0 0
Ts Yıl Sonu 0 0 0
Hazırlık Yıl Sonu 0 0 0
Hazırlık Bütünleme 0 0 0
Toplam İş Yükü 96
Toplam İş Yükü / 25 3.84
Dersin AKTS Kredisi 4