Yeni Toplumsal Hareketler ve Alteraktivizm

İçerik

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, klasik toplumsal hareket kuramlarından çağdaş mobilizasyon biçimlerine uzanan teorik dönüşümü inceleyerek öğrencilerin yeni toplumsal hareketler ve alteraktivizm kavramlarını sosyolojik perspektifle analiz edebilmelerini sağlamaktır. Ders, kolektif eylem biçimlerinin tarihsel dönüşümünü, özneleşme süreçlerini ve küresel protesto dalgalarını ele alarak çağdaş toplumsal hareketlerin dinamiklerini kavramayı hedefler.
Ayrıca ders, öğrencilerin farklı coğrafyalarda ortaya çıkan mobilizasyonları karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirmelerini ve yeni direniş repertuarlarını eleştirel bir bakış açısıyla yorumlayabilmelerini amaçlamaktadır.

Dersin İçeriği

Ders, toplumsal hareketlerin klasik biçimlerinden çağdaş protesto hareketlerine geçişi inceleyerek başlar ve çatışma siyaseti yaklaşımı ile sosyoloji literatüründeki temel kuramsal tartışmaları ele alır. Alain Touraine’in eylem sosyolojisi ve özneleşme kavramı dersin kuramsal çerçevesini oluşturur.
Ders kapsamında 1968 hareketleri bir dönüm noktası olarak analiz edilir ve alteraktivizm üzerine küresel sosyolojik yaklaşımlar tartışılır. Ardından küresel protesto dalgaları (Arap Baharı), meydan hareketleri (15M, Gezi), yeni ağ temelli mobilizasyonlar ve Sarı Yelekliler gibi çağdaş hareketler incelenir.
Dersin son bölümünde gündelik ve örtük direniş biçimleri, mahalle dayanışmaları ve yeni yurttaşlık pratikleri ele alınarak toplumsal hareketlerin yeni biçimleri tartışılır.

Dersin Öğrenme Çıktıları

Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler:
-Toplumsal hareket kuramlarının tarihsel gelişimini açıklayabilir.
-Klasik ve yeni toplumsal hareketler arasındaki farkları analiz edebilir.
-Küresel protesto hareketlerini karşılaştırmalı olarak yorumlayabilir.
-Yeni mobilizasyon biçimlerini, yatay örgütlenmenin özelliklerini ve direniş repertuarlarını analiz edebilir.
-Güncel toplumsal hareketleri sosyolojik kavramlarla eleştirel biçimde inceleyebilir.

Öğretim Yöntemleri

Ders anlatımı
Akademik metin tartışmaları
Film analizleri (Germinal, La Chinoise vb.)
Öğrenci sunumları
Vaka analizleri (Arap Baharı, Gezi, Gilets Jaunes vb.)
Sınıf içi tartışmalar
Görsel ve belgesel materyal analizi

Kaynaklar

Neveu, Eric. Sociologie des mouvements sociaux. Paris: La Découverte, 2019.
Tilly, Charles ve Tarrow, Sidney. Politiques du conflit. Paris: Presses de Sciences Po, 2015.
Touraine, Alain. La voix et le regard. Paris: Éditions du Seuil, 1978.
Pleyers, Geoffrey; Capitaine, Benoît. « La subjectivation au cœur des mouvements sociaux ». İçinde: Mouvements sociaux. Quand le sujet devient acteur. Paris: Éditions de la Maison des Sciences de l’Homme, 2016.
Fillieule, Olivier. « Tombeau pour Tilly : Répertoires, performances et stratégie d’action ». İçinde: Fillieule, Olivier vd., Penser les mouvements sociaux. Paris: La Découverte, 2010.
Lechaux, B.; Sommier, Isabelle. « Quand le “je” s’oppose au “nous” ». İçinde: Fillieule, Olivier vd., Changer le monde, changer sa vie. Arles: Actes Sud, 2018.
Pleyers, Geoffrey. « À la recherche d’une sociologie globale des mouvements sociaux ». Sociologie, vol. 11, no 3, 2020.
Della Porta, Donatella. « La démocratie en mouvement ». Politix, vol. 17, no 68, 2004.
Baykan, B. G.; Lellandais, G. E. « Regards croisés sur le mouvement turc et le mouvement altermondialiste ». Revue Internationale des Sciences Sociales, no 182, 2004.
Della Porta, Donatella; Reiter, Herbert. « Les mesures policières face aux mouvements altermondialistes ». İçinde: Mondialisation des résistances. L’état des luttes. Paris: Éditions Syllepse, 2004.
Khosrokhavar, Farhad. The New Arab Revolutions That Shook the World. Boulder: Paradigm Publishers, 2012.
Bennani-Chraibi, Mounia; Fillieule, Olivier. « Pour une sociologie des situations révolutionnaires ». Revue française de science politique, vol. 62, no 5-6, 2012.
Castells, Manuel. Networks of Outrage and Hope. Cambridge: Policy Press, 2012.
Türkmen, Buket. « L’individualisme solidariste des actrices de Gezi et l’émergence de nouveaux sujets ». Agora débats/jeunesses, no 73, 2016.
Reungoat, Emmanuelle; Buton, François; Jouhanneau, Cécile. « Becoming political while avoiding politics ». French Politics, vol. 20, no 3-4, 2022.
Bendali, Zakaria; Challier, R.; Della Sudda, Magali; Fillieule, Olivier. « Le mouvement des Gilets jaunes ». Politix, no 128, 2019.
Bendali, Zakaria; Rubert, Aldo. « Les sciences sociales en gilet jaune ». Politix, no 132, 2020.
Scott, James C. « Infra-politiques des groupes subalternes ». Vacarme, no 36, 2006.
Gibson-Graham, J. K. « The Violence of Development ». Development, vol. 47, no 1, 2004.
Türkmen, Buket. « Dayanışmacı bireyler ve muhalif yurttaşlık ». Kültür ve İletişim, vol. 27, no 1, 2024.