Toplumbilim Kuramları-1

İçerik

Dersin Amacı

Bu ders, bilgi alışverişlerinin odağı olarak ağ toplumu ya da kısaca bilgi toplumunun en temel özelliklerini keşfetmeyi amaçlar. Bu amaca ulaşmak için ders, toplumun kavramsal temelleri olarak dört tartışma eksenini benimser: (1) Ağ; (2) Teknoloji; (3) İnsan sonrasılık; (4) Bilgi. Her eksen, en belirgin tartışmaları temsil eden başlıklar içerir.

Dersin İçeriği

-Çağdaş dünya, her birinin yüzeyi ve biçiminin kendine özgü bir özellik sunduğu çok yüzlü bir prizma görüntüsü sunar. Işık, her birinin üzerinde, aşina olduğumuz kelimelerle tanımlaması çoğu zaman zor olan eşsiz bir çoğalma ile kırılır. Günümüz sosyal meseleleri hem karmaşık hem de iç içe geçmiş çatışmalar ve etkileşimlerden oluşan bir manzara gibi görünmektedir. Her toplumsal olgu, son derece iç içe geçmiş karşılıklı bağlar bütününün, farklı yoğunluklardaki karşılıklı bağımlılıkların, yörüngeleri anlık olarak kesişen aktörler arasındaki çeşitli gerilimlerin ayrılmaz bir bileşeni olarak gözlemlenir. Var olan tüm toplumsal olgular, tüm küreyi kaplayan belirsiz bir plazma türü içinde yüzer. Maddi metaları değil, dünya ölçeğinde sürekli dolaşımda olan bilgiyi sömürmekten ibaret olan kapitalizmin yeni aşaması, ilişkileri, değerleri, normları ve kabul görmüş sembolleri yeniden yapılandıran kavramsal bir matris gibi işlev görür. Toplumsal olgular giderek etkileşimsel bir karakter kazanır ve çevresel koşullara göre çok daha az yalıtılmış ve yalıtılabilir hale gelir. Öte yandan, toplumsal, çoğulluğuna göre yeniden tanımlanır; artık insan merkezli olarak görünmez. Yani toplumsal, sosyolojik teori tarafından artık, dünya ölçeğinde bir değiş tokuş ağı içinde sürekli eylem halinde olan aktörler arasındaki karşılıklı bağımlı ilişkiler bütünü olarak tasarlanmaktadır. Dolayısıyla, dinamizmi, karşılıklı bağımlılığı ve her şeyden önce insan ve insan-olmayan (organik olmayan dünya ve makineler dâhil) çeşitli aktör türleri arasında sürekli bir akış biçiminde ağ içinde eylem birliğini bir araya getiren, toplumsal kavramının kendisinde kökten bir değişimle karşı karşıyayız. Bu derin dönüşüm, esasen, günümüzde baş döndürücü bir yenilenme hızına ulaşmış olan teknolojik ilerleme tarafından üretilmektedir; bunun sonuçları, insan-sonrasılığın ortaya çıkışını içeriyor gibi görünmektedir. Son olarak, toplumsalın yeniden tanımlanması yalnızca maddi bir değişimden ibaret değildir; aynı zamanda ve daha derin bir biçimde, bilgi rejiminin yeniden hizalanmasını, belki de episteme’nin değişmesini de içerir.

Dersin Öğrenme Çıktıları

• Çağdaş teorilerin veya kuramsal tartışmaların genel özelliklerini bilmek.
• Sosyolojideki kuramsal metinleri analiz edebilmek.
• Kavramsal düşünmeye dayalı metinler yazabilmek.
• Sözlü ifade yoluyla kuramsal tartışmalar yürütebilmek.
• Sosyal bilimlerin epistemolojik ve metodolojik meseleleri üzerine düşünebilmek.
• Akademik açıdan temellendirilmiş fikirleri akranlarla tartışabilmek.

Öğretim Yöntemleri

Ders, öğrencilerin her hafta atanan zorunlu okumaları titizlikle yapmalarını gerektirir. Daha derin bir ilgisi olan öğrenciler için isteğe bağlı okumalar da önerilir. Öğrenciler, dersin bir teması etrafında, tercihen ampirik olarak desteklenmiş spesifik bir toplumsal soruyu konu alan bir sunum hazırlamakla sorumlu olacaklardır. Öğrencinin sözlü sunumu, dönem sonunda yazılı olarak özetlenecektir.

Kaynaklar

1. Introduction (lectures préliminaires optionnelles)
a. Qu'est-ce qu'un « réseau » ? L'origine du concept
- Heidegger, Martin. (1967). What is a Thing? Lanham: University Press of America (“Various Ways of Questioning About the Thing”, pp. 1-54)
- Heidegger, Martin. (1977). Question Concerning Technology & Other Essays, New York: Garland Publishing. (“The Question Concerning Technology”, pp. 1-35)
b. L’assemblage et être-en-relation
- Latour, Bruno (2013). Nous n’avons jamais été modernes, Essai d’anthropologie symétrique, Paris : La Découverte. (“Redistribution”, pp. 178-198)
c. La reconfiguration des réseaux
- Barad, Karen (2007). Meeting the Universe Halfway: Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning, U.S.A.: Duke University Press. (“Meeting the Universe Halfway”, pp. 39-70)
- Bennett, Jane (2010). Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. (“The Agency of Assemblages”, pp. 20-38)
- Coole, Diana - Frost, Samantha (Eds.) (2010). New Materialisms: Ontology, Agency and Politics, Durham & London: Duke University Press (Coole, D. & S. Frost, “Introducing the New Materialisms”, pp. 1-43)

2. Réseau
a. Information et communication
- Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. Wiley-Blackwell, 2010. (“The Edge of Forever: Timeless Time”: pp. 460-499)
- Bigo, Didier - Isin, Engin, - Ruppert, Evelyn (2019). Data Politics: Worlds, Subjects, Rights. London, New York: Routledge. (Robert J. Deibert & Louis W. Pauly, “Mutual entanglement and complex sovereignty in cyberspace” (pp. 81-99))
b. Échanges et dépendances
- Wallerstein, Immanuel (2004). World-Systems Analysis: An Introduction, Durham: Duke University Press. (“The Modern World-System in Crisis. Bifurcation, Chaos, and Choices”, pp. 76-90.)
- Zuboff, S. (2023). “The age of surveillance capitalism” in Social theory re-wired. London: Routledge. (pp. 203-213)
c. Conception non-anthropocentrique
- Campbell, Norah – O’Driscoll, Aidan – Saren, Michael (2010). “The Posthuman: the end and the beginning of the human”, Journal of Consumer Behaviour, 9, 86-101.

3. Technologie
a. Le contexte culturel
- Winner, Langdon (1986). The Whale and the Reactor: A Search for Limits in an Age of High Technology. Chicago: University of Chicago Press. (“A Philosophy of Technology”, pp. 3-58)
- Feenberg, Andrew (2002). Transforming Technology: A Critical Theory Revisited. Oxford: Oxford University Press. (“Postindustrial discourses”, pp.91-113)
b. L’idée de progrès et l’idéal de perfectionnement
- Habermas, Jürgen (1984). La technique et la science comme idéologie, Paris : Denoël. (pp. 3-74)
- Coeckelbergh, M. (2026). “Technofascism: AI, Big Tech, and the new authoritarianism”, AI & Society, 41, 5163-5176.
c. La technologie médicale
- Odorcák, Juraj (2019). “Exorganic Posthumanism and Brain-Computer Interface Technologies”, Postmodern Openings, 10(4), 193-208.
- Thacker, Eugene (2006). The Global Genome: Biotechnology, Politics, and Culture, Cambridge: The MIT Press. (“Bioinformatic Bodies and the Problem of ‘Life Itself’”, pp. 51-90)
- Rose, N. (2007). The Politics of Life Itself: Biomedicine, Power, and Subjectivity in the Twenty-First Century, Princeton: Princeton University Press. (“Politics and Life”, pp. 41-76)

4. Posthumanisme
a. Concepts et historicité
- Haraway, Donna (1991). Simians, Cyborgs, and Women, The Reinvention of Nature, New York: Routledge. (“A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist-Feminism in the Late Twentieth Century”, pp. 149-181)
- Braidotti, Rosi (2013). The Posthuman. Polity Press, Malden: Polity Press. (“Post-Humanism beyond the Self”, pp. 13-54)
b. Récits et imaginaires
- Jasanoff, Sheila - Kim, Sang-Hyun (2015). Sociotechnical imaginaries and the fabrication of power. Chicago: The University of Chicago Press. (Jasanoff, S., “Future Imperfect: Science, Technology, and the Imaginations of Modernity”, pp. 1-33)
- Manjikian, Mary (2014). “Becoming unmanned: The gendering of lethal autonomous warfare technology”, International Feminist Journal of Politics, 16(1), pp. 48-65.
c. Questions éthiques
- Chamayou, Grégoire. (2015). A Theory of the Drone, New York: The New Press. (“Killing from a Distance”, pp. 114-124)
- Amoore, Louise (2020). Cloud ethics: Algorithms and the attributes of ourselves and others. Durham: Duke University Press. (“The Cloud Chambers: Condensed Data and Correlative Reason”, pp. 29-55)
- Nath, R – Manna, R. (2023). “From posthumanism to the ethics of artificial intelligence”, AI & Society, 38, 185-196.

5. Savoir
a. La circulation du savoir
- Latour, Bruno (2005). La Science en action, Introduction à la sociologie des sciences, Paris : La Découverte. (“L’action à distance”, pp. 524-557)
- Knorr-Cetina, Karin (1999). Epistemic Cultures: How the Sciences Make Knowledge. Cambridge: Harvard University Press. (“What is a Laboratory?”, pp. 26-45)
b. La pluralité du savoir
- Harding, Sandra (2015). Objectivity and Diversity: Another Logic of Scientific Research. Chicago: University of Chicago Press. (“Pluralism, Multiplicity, and the Disunity of Sciences”, pp.105-126)
- Haraway, Donna (1991). Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and the Privilege of Partial Perspective. In Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature. Routledge, New York.
c. La discursivité du savoir
- Foucault, Michel (2002). L’archéologie du savoir, Paris : Gallimard. (“Les formations discursives”, pp. 44-54)
- Foucault, Michel (1991). “Politics and the Study of Discourse” in Burchell, Graham - Gordon, Colin - Miller, Peter (eds.), Foucault Effect, Studies in Governmentality, Chicago: The University of Chicago Press, pp. 53-72.

Konu Başlıkları

Değerlendirme Sistemi

AKTS - İş Yükü Tablosu