Türkiye'de Modernleşme ve Medya (COM377) | GSÜ

İçerik

Dersin Amacı

Türkiye’de medya alanında yaşanan tarihsel gelişim sürecini modernleşme, burjuva devrimi ve kolektif hafıza kavramları çerçevesinde üretilen kuramsal yaklaşımlar üzerinden ele almaktır. Ders Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesini oluşturan modernleşme ve batılılaşma ideallerinin basın ve medya dolayımıyla nasıl toplumsallaştırıldığını, nasıl söylemselleştirildiğini ve bu ideallerin karşıtlarıyla birlikte nasıl yeniden üretildiğini tarihsel bir perspektifle aktarmayı amaçlamaktadır.

Dersin İçeriği

-Bu derste Türkiye’de medya alanında yaşanan gelişmeler siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel dönüşüm süreci bağlamında ele alınacaktır. Kronolojik olarak ele alınacak olan gelişmeleri belirleyen güçler, figürler ve önemli tarihsel olaylar etrafındaki tartışmalar aktarılacaktır. Aynı zamanda medya aracılığıyla oluşan kolektif hafızanın şekillenişi, iktidar ilişkileri ve kültürel hegemonya çatışmaları da tartışma konuları arasındadır.

Dersin Öğrenme Çıktıları

Türkiye’de medya alanının tarihsel gelişimini siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel dönüşümler bağlamında açıklar.
2. Türkiye’nin modernleşme ve batılılaşma süreçlerini medya ve basın tarihi çerçevesinde değerlendirir.
3. Medyanın modernleşme ideallerinin toplumsallaştırılması ve yeniden üretilmesindeki rolünü analiz eder.
4. Türkiye’de medya alanının gelişimini etkileyen siyasal iktidarları, toplumsal aktörleri, tarihsel figürleri ve önemli olayları eleştirel bir perspektifle inceler.
5. Medyanın kolektif hafızanın oluşumu ve yeniden inşasındaki rolünü iktidar ilişkileri ve kültürel hegemonya kavramları çerçevesinde analiz eder.
6. Türkiye’de medya ve modernleşme ilişkisini burjuva devrimi, ideoloji, hegemonya ve kolektif hafıza gibi kuramsal yaklaşımlar üzerinden eleştirel biçimde tartışır.

Öğretim Yöntemleri

Anlatım-Tartışma

Kaynaklar

• John B. Thompson (2008). Medya ve Modernite, Çev: Serdar Öztürk, İstanbul: Kırmızı Yayınları
• Benedict Anderson (1993). Hayali Cemaatler, Çev: İskender Savaşır, İstanbul: Metis
• Jane Chapman (2005). Comparative Media History, Cambridge: Polity Press
• Jean-Noel Jeanneney (2006), Başlangıcından Günümüze Medya Tarihi, Çev: Esra Atuk, İstanbul: YKY
• Eric J. Hobsbawn (2021). Fransız Devrimi’ne Bakış, Çev. Osman Akınhay, Ankara: Dipnot
• Enzo Traverso (2009). Geçmişi Kullanma Klavuzu, Çev: Işık Ergüden, İstanbul: Versus
• Maurice Halbwachs (2018). Kolektif Hafıza, Çev: Banu Barış, Ankara: Heretik Yayınları
• Ellen Meiksins Wood (2007), Kapitalizmin Arkaik Kültürü, İstanbul: Yordam
• Ragıp Duran (2000). Apoletli Medya, İstanbul: Belge Yayınları
• Gülseren Adaklı (2006). Türkiye’de Medya Endüstrisi Neoliberalizm Çağında Mülkiyet ve Kontrol İlişkileri, Ankara: Ütopya Yayınları
• Ertuğrul Mavioğlu (2012). Cenderedeki Medya Tenceredeki Gazeteci, İstanbul: İthaki
• Vahdet Mesut Ayan (2019). AKP Devrinde Medya Âlemi, İstanbul: Yordam
• Ümit Alan (2015). Saray’dan Saray’a Türkiye’de Gazetecilik Masalı, İstanbul: Can Yayınları
• U. Uraz Aydın (derleyen) (2015). Neoliberal Muhafazakâr Medya, İstanbul: Ayrıntı
• Sungur Savran (2010). Türkiye’de Sınıf Mücadeleleri (1908-1980), İstanbul: Yordam
• Uygur Kocabaşoğlu (2010

Konu Başlıkları

Teori Konu Başlıkları
Hafta	Konu Başlıkları
1	Ders içeriğinin ve izlencenin tanıtılması: Kavramsal çerçeve, dersin amacı, izlence ve değerlendirme ölçütlerinin paylaşılması.
2	Modernleşme, Burjuva Devrimi, Kolektif Hafıza ve Medya: Kuramsal Yaklaşımlar, Tartışmalar
3	Osmanlı’nın Mirası; Modernleşme Sürecinin Ön Koşullarının Oluşması ve Medya
4	Vaka 1; II. Abdülhamit Dönemi ve Sansür Uygulamaları, 1908 Devrimi ve Basın
5	Cumhuriyetin Kuruluşu ve Tek Parti Dönemi (1923–1945);
6	Vaka 2; İstiklal Mahkemeleri ve basın davaları
7	Vize Sınavı
8	Çok Partili Hayata Dönüş ve Demokrat Parti Dönemi (1945–1960)
9	Vaka 3; 6-7 Eylül 1955 olayları ve medya.
10	İki Darbe Arası Dönem (1960–1980). 27 Mayıs 1960’tan 12 Eylül 1980’e kadar olan dönem
11	1980 Askerî Darbesi ve Neoliberal Medya Düzeni (1980–2002)
12	Vaka 4: Olağanüstü Hal, 28 Şubat ve Medya
13	AKP Dönemi (2002–Günümüz)
14	Genel değerlendirme

Uygulama Konu Başlıkları
Hafta	Konu Başlıkları
1	Ders içeriğinin ve izlencenin tanıtılması: Kavramsal çerçeve, dersin amacı, izlence ve değerlendirme ölçütlerinin paylaşılması
2	Modernleşme, Burjuva Devrimi, Kolektif Hafıza ve Medya: Kuramsal Yaklaşımlar, Tartışmalar
3	Osmanlı’nın Mirası; Modernleşme Sürecinin Ön Koşullarının Oluşması ve Medya
4	Vaka 1; II. Abdülhamit Dönemi ve Sansür Uygulamaları, 1908 Devrimi ve Basın
5	Cumhuriyetin Kuruluşu ve Tek Parti Dönemi (1923–1945);
6	Vaka 2; İstiklal Mahkemeleri ve basın davaları
7	Vize Sınavı
8	Çok Partili Hayata Dönüş ve Demokrat Parti Dönemi (1945–1960)
9	Vaka 3; 6-7 Eylül 1955 olayları ve medya.
10	İki Darbe Arası Dönem (1960–1980). 27 Mayıs 1960’tan 12 Eylül 1980’e kadar olan dönem
11	1980 Askerî Darbesi ve Neoliberal Medya Düzeni (1980–2002)
12	Vaka 4: Olağanüstü Hal, 28 Şubat ve Medya
13	AKP Dönemi (2002–Günümüz)
14	Genel değerlendirme

Değerlendirme Sistemi

Başarı Notuna Etki Oranları
Etkinlikler	Sayı	Katkı Payı
Yarıyıl içi çalışmaların başarı notuna katkısı	1	40
Yarıyıl sonu çalışmaların başarı notuna katkısı	1	60
Toplam	2	100

Yarıyıl İçi Çalışmaları
Etkinlikler	Sayı	Katkı Payı
Ödevler	0	0
Sunum	0	0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil)	1	40
Proje	0	0
Laboratuar	0	0
Diğer Uygulamalar	0	0
Kısa Sınavlar	0	0
Dönem Ödevi / Projesi	0	0
Portfolyo Çalışmaları	0	0
Raporlar	0	0
Öğrenme Günlükleri	0	0
Bitirme Tezi/Projesi	0	0
Seminer	0	0
Diğer	0	0
Bütünleme	0	0
Toplam	1	40

Yeterlilik İlişkisi

Numara	Program Yeterlilikleri	Puan
Numara	Program Yeterlilikleri	1	2	3	4	5
1	Etkili Türkçe yazılı ve sözlü iletişim becerisine sahip olurlar		X
3	Kültür-sanat, demokrasi, insan hakları, toplumsal ve mesleki ve etik değerler, hukuk ve mevzuatlar, kalite standartları konularında bilgi ve sorumluluk bilincine sahip olurlar		X
9	Etkileşimli ve konvansiyonel medya ve iletişim ortam ve süreçlerine dair gelişme ve sorunları sorgulama ve eleştirel çözümleme yetisine, Kamu yararı, sosyal sorumluluk ve çevre bilincine sahip, çağdaş dünya ve Türkiye’nin güncel sorunlarına duyarlı, özgürlükçü, demokratik, yapıcı ve problem çözücü bir yaklaşıma, sahip olmalarını hedefler		X
23	Türkiye’de ve dünyada gazeteciliğin tarihsel gelişimini bilir ve sosyal ve siyasal tarih içerisinde çözümler					X

AKTS - İş Yükü Tablosu

Etkinlikler	Sayı	Süre	Toplam İş Yükü
Ders Süresi	14	2	28
Sınıf Dışı Çalışma Süresi	0	0	0
Ödevler	0	0	0
Sunum	0	0	0
Arasınavlar (Hazırlık Süresi Dahil)	1	22	22
Proje	0	0	0
Laboratuar	0	0	0
Diğer Uygulamalar	0	0	0
Yarıyıl Sonu Sınavı (Hazırlık Süresi Dahil)	1	25	25
Kısa Sınavlar	0	0	0
Dönem Ödevi / Projesi	0	0	0
Portfolyo Çalışmaları	0	0	0
Raporlar	0	0	0
Öğrenme Günlükleri	0	0	0
Bitirme Tezi/Projesi	0	0	0
Seminer	0	0	0
Diğer	0	0	0
Bütünleme	0	0	0
Ts Yıl Sonu	0	0	0
Hazırlık Yıl Sonu	0	0	0
Hazırlık Bütünleme	0	0	0
Toplam İş Yükü			75
Toplam İş Yükü / 25			3.00
Dersin AKTS Kredisi			3